Forumi Zeri YT! » Shkencat sociale » Historia » Elita kombėtare »
AZEM BEJTĖ GALICA

Share

avatar
Anėtar elitė
Anėtar elitė

Posted prej 3rd June 2008, 15:10

AZEM BEJTĖ GALICA ( 1889- 1924 )



Lindur nė Galicė tė Drenicės, rrjedh nga njė familje bujare me njė traditė tė trashėguar tė atdhetarisė brez pas brezi. Azemi qysh si i ri, duke dėgjuar nėpėr odat tona pėr bėmat e trimave tė kohės si: Ahmet Delisė, Hasan Prishtinės, Isa Boletinit, Bajram Currit e shumė tė tjerėve tė cilėt po pėrpiqeshin pėr njė organizim tė mirėfilltė mbarėpopullor nė luftėn pėr ēlirim dhe bashkim kombėtarė. Ai e kuptoi mė sė ēartė fillim e kėsaj rrugė, andaj pa hezitim e me pėrkushtim iu bashkėngjit kėsaj lėvizje. Azemi sė bashku me shokė sė pari formuan ēetat e Kaēakėve, pra radhėt e armatosura e mė pastaj kjo Lėvizje mori pėrmasat e kohės qė veproi dhe u njoh tėrė kohėn si Lėvizja e Kaēakėve tė Kosovės tė cilės nė fillim i priu Shaqir Smaka i Kastriotit tė Drenicės, pas rėnies sė Smakės Lėvizjes Kaēake tė Kosovės i priu me pietet pėr 12 vite me radhė Azem Bejtė Galica.



Me kalimin e kohės, Lėvizja Kaēake e Kosovės u masivizua dhe u bė gjithėpėrfshirėse, ndėrkohė qė Azemi njihej si krye Komandant i tė gjitha ēetave nėn emrin e tė cilit luftohej kundėr pushtuesit Serb, nė tė njėjtėn kohė nė shumė pjesė tė Kosovės. Azem Bejta para sė gjithash, kėtė e arriti me autoritetin dhe trimėrinė e tij mbėshtetur fuqishėm nga shokėt tė tij. Ai me ēetat e Drenicės si tė thuash ishte bosht i kėsaj Lėvizje i cili mbante lidhje tė forta mė krerėt mė pėrparimtare tė kohės si: Hoxhė Kadrinė, Hasan Prishtinėn, Bajram Currin e tė tjerė. Lėvizja Kaēake atė kohė ishte Lėvizje e masave tė gjėra popullore, ngase mbronte interesat dhe aspiratat tona tė pėrgjithshme pėr liri e bashkim kombėtar. Nga vitet 1920- tė Lėvizja Kaēake e Kosovės kulmoi duke u bėrė e vetmja forcė reale nė tabanin kombėtar. Qeveria e Beogradit u shtrėngua qė tė mos kursej forcat e veta tė xhandarmėrisė pėr tė asgjėsuar Azemin dhe bashkėluftėtarėt e tij. Lėvizja e Kaēakėve tė Kosovės kishte orientim demokratik, pėr kėtė mėritėn mė tė madhe pa dyshim se e kishte Komiteti i Kosovės dhe personalitetet qė drejtonin atė.



Krahas luftėrave tė njė pas njėshme qė Azemni i bėnte kundėr pushtuesit Serb, ai dėnonte rėndė edhe hafijet e spiunėt tė cilėt po i shėrbenin pushtuesit. Kėtė Azemi edhe e kishte zbatuar nė disa raste, duke i dėnuar bashkėpunėtorėt e pushtuesit. Nė njė rast ai kishte dėnuar njė tė tillė qė ishte bashkėpunėtor i Kost Peēancit. Azemi kishte marrė tė dhėna tė sakta se me 29 janar tė vitit 1919, Kosotė Peēanci me njė tog xhandarėsh tė regjimentit tė 21-njė tė divizionit tė Prishtinės, do tė shoqėrohej nga njė hafije shqiptar, tė cilėt do tė shkonin nė drejtim tė Pejės, duke kaluar nėpėr Runik. Azemi Bejta me shokė i vunė pritė kėtij divizioni, duke e vrarė hafijen shqiptar, dhe duke lėnė tė vrarė po ashtu edhe 29 xhandar Serb. Ky ėshtė vetėm njė episod nga dhjetėra e dhjetėra luftėra e pėrleshje tė Azem Bejtės kundėr forcave tė armatosura e pushtuese Serbe.



Azem Bejta bashkėpunonte ngushtė me shokėt e tij qė drejtonin masat popullore nė krahinat tė tjera tė vendit sime Sadik Ramėn e Gjurgjevikut, Hasan Ferrin nga Plava, Isuf Mehanin e Sanxhakut, Idriz Seferin Moravė-Gjilan, Kalosh Danin e Kėrēovės etj. Kėshtu qė konsoliduan radhėt e nė maj tė vitit 1919 Azem Bejta, kishte pas veti diku rreth 8.000 deri 10.000 luftėtarė e qė nė aksionet e para prenė lidhjet telefonike tė Mitrovicės me rrethe tjera. Mė 12 maj Pashiqi ishte pėr vizitė nė Francė dhe atje e alarmojnė nga Beogradi me anė tė telegram se: “ Popullata e Drenicės me nė krye Azem Bejtėn janė ngritur nė kryengritje dhe ēdo hap pėr tė ndėrruar diēka, ėshtė i kotė!”... Kryeministri Pashiq i kthen telegramin Qeverisė sė tij, ku thuhej: “tė merren tė gjitha masat pėr ta shtypur popullin shqiptar tė rebeluar!”. Kėtu shihet qartė se qeveria serbe me kėtė dėshironte tė godiste me tė gjitha mjetet e veta luftarake kokėn e lėvizjes Kaēake tė Kosovės me nė krye Azem Bejtė Galicėn.



Azem Bejtėn, hordhitė serbe e rrethuan disa herė pėr ta likuiduar si nė: Abri, Radishevė, Kotorr, Ēiēavicė etj. Por Azemi gjithherė doli fitimtar. Veēojmė rrethimin qė ju bė mė 1920 nė muajin shkurt nė fshatin Gradicė. Njė rrethim i hekurt, luftė e ashpėr qė filloj herėt nė mėngjesin e asaj dite nga forca tė mėdha xhandarmėrish serbe rreth 500 veta. Nga ana tjetėr; Azemi me Mehmet Delinė e Radishevės, Fazli Beranin, Ajet ēaushin e dhjetėra shokė tė tjerė rezistuan tėrė atė ditė tė ftohtė shkurti, madje duke i lėnė tė vrarė armikut rreth 30 ushtar. Azemi me shokė ēau rrethimin duke i mbetur njė bashkėluftėtar i vrarė, por edhe disa tė tjerė tė plagosur. Me veprime tė matura e tė vendosura, Azemi arriti qė palėn serbe ta bindi se ka tė bėj me njė forcė reale me tė cilėn duhet biseduar e dialoguar, pasi qė me forcė nuk e shtypėn dot. Si rezultat i tėrė kėsaj u njoh zona e lirė e Drenicės qė nga populli atė kohė u quajt: “Arbėria e Vogėl”, kjo marrėveshje ndodhi nė qershor tė atij vit, madje kishte edhe njė mori zonash tė tjera tė lira si ajo e Junikut, Hasit etj.



Si gjithmonė, edhe kėsaj radhe pushtuesi serb veproi me prapaskenė: Kushtet e marrėveshjes mbi “zonat e lira” ishin qė prijėsit tė merreshin me qetėsimin e rendit, qė tė mos merreshin me aksione tė armatosura, qė tė respektohej marrėveshja mbi “paqen e zonave tė lira” etj. Autoritetet e Beogradit si Neshiq e Vujqiq u munduan qė me dredhi tė bisedojnė edhe me udhėheqėsit e tjerė tė ēetave si me Mehmet Delin, Fazli Beranin etj. Por pa sukses. Gjatė kėsaj kohe Azem Bejta ngriti edhe kullėn nė Galicė dhe deri diku respektoj marrėveshjen mbi atė “paqe”... Edhe pėrkundėr kėtij pasiviteti tė ēastit, Azem gėzonte autoritet tė gjerė tek masat, sepse gjatė gjithė atyre luftėrave me okupatorin Serb, ai kishte dalė gjithmonė fitimtar dhe ishte treguar strateg i mirė, kėshtu qė doli edhe fjala se Azem Bejta po fluturon me kalin e tij, se ėshtė i pa kapshėm, se nuk e merr plumbi etj. Ndėrkaq populli i thuri edhe kėngė lavdie qė akoma janė nė kujtesėn tonė kombėtare.



Me dy trima qė i ka Shqipnija, si ka mbreti as shtatė krajlia. Azem Bejta Mehmet Delija, me ta nė sherr ka ra Serbia...Gjatė tėrė kėsaj kohe, Serbia bėnte plane e veta pėr likuidimin e krye parėve tė ēetave dhe pėr shtypjen e lėvizjes kaēake nė pėrgjithėsi. Kėshtu qė pėrfitoj nė kohė e me armatimin mė tė rėndė mė 14 korrik 1924 rrethoj Galicėn, Lubavecin dhe Mikushnicėn. Filloi njė luftė e pabarabartė dhe e pa mėshirshme. Pas njė kohe, Azemi me disa shokė arrijnė ta ēajnė rrethimin, mirėpo nė tėrheqje e sipėr nė afėrsi tė fshatit Mikushnicė, Azemi goditet rėnde nga njė plumb ogurzi, disa nga shokėt e tij vriten e shumė tė tjerė i plagosen. Shokėt, Azemin e plagosur e marrin mbi supe e diku sigurojnė njė qerre me qė dhe marrin rrugėn nė drejtim tė Gjurgjevikut e mė tej pėr tė shkuar nė drejtim tė Shqipėrisė sė pavarur, ku sapo kishte triumfuar revolucioni demokratik i qershorit. Kėtė e kishte dėshiruar edhe Azem Bejta pasi qė paraprakisht ishte njoftuar nė detaje nga patriotėt demokrat si Hasan Prishtina e Bajram Curri. Shokėt e Azemit me anė tė disa litarėve e lėshuan Azemin nė njė shpellė tė thellė rreth 30 metra dhe vdekjen e tij e mbajtėn sekret para armikut. Nė kėtė mėnyrė nėn emrin e Azemit, vazhdoj edhe pėr disa kohė rezistenca e lėvizjes kaēake. Ndėrkaq bilanci i egėrsisė serbe mbi Arbėrinė e vogėl ishte me pasoja tė rėnda me mbi 75 shqiptarė civil tė vrarė, qindra tė plagosur, mbi 123 shtėpi tė djegura e tė bėra rrafsh me tokė sė bashku me to edhe Kulla e Azemit, qindra bagėti tė grabitura me gjithė pasuritė tjera.



Nami pėr Azemin jetoi gjatė edhe pas vdekjes sė tij. Lėvizja kaēake vazhdoi rezistencėn nėn emrin e tij tė prirė nga Mehmet Deliu, qė njihej me emrin Mehmeti i vogėl sė bashku me Shotėn duke dhėnė kushtrimin: Oooo prite, prite Azem Galicėn... Kujtimi pėr tė do tė rrojė pėr herė. Azem Bejta me luftėn dhe sakrificat e tij pėr ēlirim kombėtar, zuri vendin e nderit nė faqet e historisė sonė tė ndritur e tė shkruar sa e sa herė me gjak. Ai ishte dhe mbeti simbol i rezistencės kundėr armikut pėr liri kombėtar, ishte dhe mbeti prijėsi i lėvizjes Kaēake gjithė popullore.



P. S.

Edhe sot e gjithė ditėn ( qė mbi 15 vite), prijėsit tanė, institucionet tona- nuk u kujtuan qė pėr hir tė gjithė kėsaj sakrifice, qė pėr hir tė kėsaj figure kaq markante, qė pėr hir tė veprimtarisė tė kėsaj Lėvizjeje ēlirimtare tė pėrkujtojnė kėtė figure kaq madhore me njė akademi solemne! Mbase Qeveria ka punė e halle mė tė mėdha?!



Shiko profilin e anėtarit http://www.zeriyt.net


Mesazh (Faqja 1 e 1)

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi