Forumi Zeri YT! » Shkencat sociale » Filozofi dhe Psikologji »
Talesi (625-547)

Share

avatar
Anėtar elitė
Anėtar elitė

Posted prej 27th February 2014, 16:31

Talesi (625-547)
Talesi lindi rreth vitit 624 p.e.s. nė Milet nė bregun mesdhetar tė Turqisė sė sotshme dhe ėshtė matematikant i parė nė historinė e civilizimin qė i njihet emri. Duhet theksuar se datat janė tė pasigurta si dhe zbulimet e bėra nga Talesi mund tė mos jenė tė gjitha tė tijat por tė mveshura nga tė tjerė zbulues qė e pėrmendin vijimisht nė tekstet e tyre. Nuk gjejmė shkrime tė tijat e nuk ishte e rrall nė kėtė kohė, kur dijetarė me mė pak renomeØ, ia lėnin shpikjet e tyre njerėzve mė tė famshėm.
Pėrveē matematikės, Talesi njihet edhe si dijetar i gjithanshėm, interesohej pėr ēdo gjė, filozof, observator i patejkalueshėm, astronom. Dinte tė mendoj dhe ti analizoj e ti hulumtoj fenomenent, kėshtuqė rradhitet nė Shtatė tė Urtit.
Tregtar me profesion, ai udhtoi shum, mes tjerash nė Egjipt ku edhe mėsoi shumė gjėra nga gjeometria dhe sipas legjendės, piramida dhe kėrliku bėnė qė tė filloj studimin mbi raportin mes hijes dhe trupit qė e pėrhedh, pėrshkrimi i trekandshit nė rreth, teorema tė shumta matematikore dhe aritje tė njohurive nė lėminė e magnetizmit. Talesi bėn spjegimet e tij mbi natyrėn duke u bazuar nė elementet nė tė dhe thot se uji luan rol tė pazėvendėsueshėm sepse nga ai rrjedhin gjėrat tjera.
Tė marurit e Diellit (eklipsa) e paraparė
Talesi kulmin e famės e ariti kur parshikoj marrjen e diellit Diellit pėr nė vitin 585 p.e.s. gjė qė ndodhi me saktėsi. Cilat ishin mundėsitė qė i lejuan tė parasheh kėtė janė tė panjohura akoma. Ndoshta arijti tė llogaris lėvizjen e yjeve apo u bazua nė intuitė (tė Sarosit) mbi kohėzgjatjen e rregullt nė mes tė dy eklipsave. Shumė mė vonė, Herodoti tregon se pėrleshja nė mes forcave tė mbretit Babilonas Nabushodonozorit dhe Lidiasve u ndėrpre pėr shkak tė kėsaj eklipse dhe u vendos paqa.
Talesi si filozof ėshtė i njohur pėr pyetjet dhe pėrgjigjet qė parashtronte : Ē’ėshtė tė menduarit ? Nga ē’ėshtė e bėrė natyra ? Cilat janė lidhjet nė mes mendimit tim dhe asaj ē’ėshtė ? Meritat e Talesit janė se ai mė nuk pohon njė tė vėrteė duke u bazuar nė njė objekt si qė bėnin qer tani Babilonasit dhe Egjiptasit, por bazohej nė objekte tė numerikisht tė papėrkufizuara dhe nga aty mundohej dhe nxirte tė vėrtetėn.
Mendohet se Talesi ėshtė autori i « njihe vetvehten » edhepse njė numėr i madh studjuesish ia mveshin kėtė thėnie tė famshme Sokratit.



Shiko profilin e anėtarit


Mesazh (Faqja 1 e 1)

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi