Forumi Zeri YT! » Art, Kulturė dhe Tradita » Trevat shqiptare »
JUSUF GĖRVALLA - PROMETHEU I SIMBOLIKĖS LIRIKE

Shko tek faqja : 1, 2  Next

+ Pėrgjigju Diskutimit

#1

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:37

Njeriu pararojė e ndėrgjegjes dhe zgjim-rilindės i vizionit


Shkruan: Ferit RAMADANI



1. JUSUFI – KOMPLEKS I SFIDAVE



Periudha e shfaqjes se kėtij fenomeni tė quajtur Jusuf Gėrvalla nė zhvillimin e lėvizjes kombėtare, tėrėsisht nė planin ideor e kombėtar, politik e social, e mbi tė gjitha atė artistik, pushton njė dimension poliedrik qė, pėrmes shfrimit karakteristik krijon kompleksin e sfidės e, nė pėrmasė, pėrfėshi prirjet e afrimit dhe identifikimit intim me atė tė popullit shqiptarė qė artikulon kėrkesėn pėr tė drejtėn legjitime tė tij.

Nė kėtė rrafsh kjo shpallje e gjenisė sė kėtij populli tė robėruar, nė paralelen e ngritjeve pėrballohet me tendencat e rezistencės krahas goditjeve e shpėrbėrjeve qė ia bėjnė, dhe nėpėr varfėri e degjenerime tė idesė, nėpėr dezintegrime e pėrqėndrime tė partikularizmit pėrēarės, nėpėr klimėn e tronditjeve e shpėrthimeve qė pranojnė jetėsimin e karakterit tė robėrisė, nuk u gjunjėzua, as nuk u mposht. Prandaj, kjo pasojė e kėsaj shprehje kushtrimi, nga aparati i juntės okupuese federaliste, s’kishte si tė mos e cilėsojė kėtė rrezik njeri tė veēorisė unikate revolucionare dhe frymėzues tė simpatisė sė unitetit shqiptarė, si person nongrata! Tek e mbramja , fryma e tij e pavarėsisė nė horizontin e vetėdijes ishte mbjellur ndaj, ai ishte plotėsisht i bindur se sido qė tė ndodhėte, ai mbetej pararojė e ndėrgjegjes, pa ēka se goditjet dhe shtypjet e aparatit federalist okupues tentonin tė krijojnė pozitėn e pėrhershme tė nėnshtrimeve!

Kompleksi i sfidave, Jusuf Gėrvalla, i pėrgjithėsuar nė ēėshtje kushtėzoj ndryshimet qė ndodhėn pėr kėrkesėn e drejtė e natyrore tė shqiptarėve. Ai duke shprishur rehatinė shpirtėrore pėr ēėshtjen madhore tė idealit, e vrau vetminė qė tė shpeshtėn u vardisej shumė intelektualėve karrieristė e luftėtarė gradash tė okupatorėve qė saherė nė proceset shoqėrore vardisej pėrmbytja e pėrndjekja ata heshtnin dhe ishulloheshin, dhe i shoqėruar nga masa e mėrgimtarėve krijoj varganin e gjatė tė aradhave qė artikulonin zgjidhjen e drejtė tė ēėshtjes shqiptare. Krahas krijimit tė saj, krijoi komunikimin pėrmes tubimeve nga njėra anė, dhe vargjeve tė prozės e poezisė, dramės e artikujve publicistik, dhe kėngės sė gjatė tė lirisė nga ana tjetėr. Pa u lodhur kurrė e me pėrkushtim intelektuali dhe krijuesi, Jusuf Gėrvalla mė tepėr se prisi, i priu idesė pėr t’u krijuar klima e historisė sė re deri nė skajshmėri, e pėr t’u bėrė ndikimi nė ndryshim tė fizionomisė sė kėrkesės sė shqiptarėve qė gjithmonė ishin nisur nga hallakama e mjerimi!





#2

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:38

Ky njeri sublim duke parė katandinė e shqiptarėve nuk mundi tė gjejė prehje nė vendlindje, prandaj, i shtėrnguar nga rrethanat e njė dėshprimi u nis qė nėpėrmjet tė letėrsisė dhe egzilit t’i shpallė luftė obskurantizmit ortodoksist jugosllav qė krijonte tragjedinė dhe vdekjen e shqiptarit ashtu siē do ta pėsojė edhe Jusufi tok me Bardhoshin e Kadriun, dy bashkėmendimtarė tė tij tė paluhatshėm tė idesė. Kjo plagė e shekullit pėr ne fokusohet nė dhembje tė njė motivi tė fuqishėm ashtu si tė gjithė mėrgimtarėt qė e pėrjetojnė shkėputjen nga vatani nėpėr katėr anėt e botės dhe ėndėrrojnė ditė e natė atdheun e lirė, por, u treten kockat larg tij si sot e ndėr mote. Megjithatė kėshtu nuk ndodh me Jusufin, Bardhoshin dhe Kadriun! Sado qė prehen larg atdheut ata kthehen pėr tė jehuar nė pėrvjetorė si kulte e shenjtorė tė drejtėsisė pėr atė, pėrse u privuan padrejtėsisht nga tė drejtat dhe jeta!

Universi i kėsaj pikėpamjeje padyshim krijon natyrėn etike tė kėtyre martirėve e veēmas tė Jusufit, kėtij njeriu pararojė e ndėrgjegjes dhe zgjim rilindės i vizionit tė arsyes etike! S’ka dyshim se ai nė pėrkujdesje tė tillė krijoi binarėt e rrugėtimit drejt kėrkesės pėr liri, pavarėsi dhe bashkim tė shqiptarėve, por, pa kėrkuar kurrė qė t’ua marrė lirinė dhe pavarėsinė tė tjerėve. Ai nuk kishte as nuk i pranonte kėrkesat e dukurive irreale. Nė tė vėrtetė ai krijoi kėrkesėn e njė realiteti tė natyrshėm dhe elementarė qė ėshtė i domosdoshėm tė bėhet si nė ndėrdijen e shqiptarit poashtu dhe nė sipėrfaqen e njė lavdie historike tė pėrmbytur nga varfėria dhe robėria okupuese.

Njeriu i kėtij karakteri, Jusuf Gėrvalla, nė nėntekstin e shprehjeve si krijues, solli stilin e veēantė nė poezi, tregim, dramė, gazetari dhe kėngė. Ai duke shfrytėzuar fjalėn e shkruar dhe tė interpretuar, temat, motivet, teknikėn e vargut, simbolet e metaforat, forcoj thellimin e ndjenjės dhe tė mendimit, ngriti fuqinė dhe parimet e shpirtit sugjestiv shqiptarė pėr tė mbetur pėrjetėsisht: Promethe i hyjnizuar i simbolikės lirike!

Tė flasish pėr Jusuf Gėrvallėn do tė thotė tė flasish pėr kompleksin e sfidave. Pėr atė qė pėrballoi anatemat, mposhtjet dhe pėrēudnimet dhe u kthye nė kult pėrlindjesh.U kthye nė shėmbėlltyrė historike. U kthye nė virtyt shpirtėror tė afrimeve dhe unitetit. Tė flasish pėr Jusuf Gėrvallėn do tė thotė tė flasish bindshėm pėr himnizimin e virtytit tė trimėrisė, pėr nxitjen e dukshme tė etnopsikologjisė shqiptare, pėr konsideratėn dhe gjendjen morale , e veēmas pėr kulturėn intelektuale. Domethėnė, Jusuf Gėrvalla ėshtė veēoria e kualitetit tonė militant qė edhe i vdekur, del fitimtar, pėr tė thyer perandorėt e tėrbuar, qė pa asnjė arsye, i vardisen ta mposhtin e copėtojnė me primitivizėm dhe brutalitet, ndėrgjegjen e pavarsisė dhe lirisė sė shqiptarėve, pa u kujtuar se Jusufėt, Bardhoshėt e Kadritė, lindin e rilindin pėr atdheun …





#3

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:39

2. JUSUF GĖRVALLA - “ER’ E RE E DASHURISĖ” !



Janė tė rralla ndodhitė, si ndodhia e Jusuf Gėrvallės sė vrarė me vllaun e tij Bardhoshin dhe shokun e idealit Kadri Zekėn! Ėshtė i rrallė edhe misteri edhe mistika e kėsaj domethėnie! Megjithatė ėshtė unikate vetėm ringjallja e shenjtėruar! Rizgjimi i cili u flet brezave si ta sėndėrtojnė idealin pėr tė cilin Jusufi bashkė me Bardhoshin dhe Kadriun flijoi jetėn pėr t’u kthyer tė jetojė nė ēdo zemėr tė shqiptarit me mall e dhembje, me krenari e guxim , se njė ditė nė trupin e “Nėnėlokes Kosovė “ do tė kthehet “ ta puthė rrezja e qartė ngazėllyese “ e pavarėsisė!

Njė shekull burg pėrfundon pėr Kosovėn! Veēmas dy dekada arbitrazhi dhe pėrndjekjesh nėpėr tė cilat kaloi shqiptari i trajtuar nga ” Gjuhė e vjetėr e kafshės sė zezė”!, qė nuk dinte tjetėr pos mallkimit dhe ngritjes sė ēdo mekanizmi veprues pėr ta pėrdorur dhunėn dhe terrorin mbi ta ! Ashtu, siē e pėrdori krim - mjeshtrinė socialfederalizmi jugosllav atė natė tė 17 janarit 1982 nė Untergruppenbach tė Shtutgardit tė Gjermanisė, pėr t’ia shtuar dhembjen Atdheut dhe plagėn shqiptarėve tė shpėrndarė nė ēdo skaj tė botės, pėr kafshatėn e bukės, dhe pėr njė rreze drite tė lirisė!

Tronditja shqiptare prej kėtij terrori tė trefishtė ishte e madhe! Ajo nga ky krim pėrjetoi lėngatė nė fushėn e krijimtarisė! Nė art dhe kulturė! Nė kėngė e gazetari! Megjithatė fitoi nė rezistencė dhe iu kthye asaj me promotorėt e vet! Veēmas me Jusuf Gėrvallėn i cili u ringrit edhe mė i rreptė, pėr ta kundėrshtuar praktikėn kriminale tė kaurrėve tė sėrbosllavisė dhe mashave tė saj! Sadoqė armiqtė e shqiptarėve e kishin menduar gjatė se nga mund ta bėnin rrėnimin e tyre, shkapėrderdhjen nė organizim dhe lėvizje, kurrė nuk ia qėlluan! Sepse shpirti i shenjtėruar i Jusufit u bė ngjizje e mobilizimit dhe i pėrfshiu pėrmasat deri nė paskajshmėri! E, kush ishin ata kaurrė tė shkinės sėrbosllave qė deshėn ta mposhtin Atdheun e legjendarit ?! Kosovėn e cila kaloi nėpėr kalvare e mundime, por, kurrė s’u dorėzua pėrpara kaurrosllavisė milosheviqiste!





#4

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:39

Rruga nėpėr tė cilėn kaluan shqiptarėt e Kosovės ishte rrugė e sakrificės. Ishte rugė e rėnieve! Tė gjithė ata qė shkelėn nė binarėt e saj ishin tė gjykuar tė flijohen! Dhe tė mbesin jashtė rrjedhave tė jetės sė Atdheut! Kėtė kusht e kishte ngritur nė ligjėsi sėrbosllavia! Dhe me pėrkushtim e zbatonte pėr t’i rrėnuar e rrafshuar gjithė ata bij e bija shqiptare qė deshėn tė bėjnė njė shenjėzim Kosove! Po kėshtu veproi edhe me trupat e pajetė tė tė tre martirėve, Jusufit, Bardhoshit dhe Kadriut, duke ua pamundėsuar varrimin nė Kosovė!

Por parandjenja prej shenjtori, Jusufin e preokupoi pėrpara vrasjes kriminale nga kriminelėt e sėrbosllavisė, dhe ai rrugėn e kthimit tė tij e prejudikoi kėshtu:

“A do t’ ketė akoma natė dimri rreth njė stufe

A do tė rrapllojnė shkallėt a do tė thonė siē thoshin prore

Na u kthye sė largu dimri i paska hyrė nė eshtra

Ėshtė atje njė rrugė e largėt pėrbri fjalėsh tė nėnės sime”

(Rruga qė shkela dikur)



Ėshtė kjo njė porosi apo amanet pėr brezat tė cilėt, edhe pas vrasjes sė Jusufit , duhet tė qėndrojnė deri nė pavarėsinė e Atdheut, pėr tė cilin , ai , ka dilemė se si do tė kthehet pėrjetėsisht pėr t’u vendosur :

“Vermėni atje tek do tė tregojė guri pėr udhėn

Deri te shtėpia ime bėrė me dru e kashtė”!



Edhe nė gjendje prehjesh, siē trajtohen vend-varrimet, edhe nė situata tė jashtėzakonshme, Jusufi e qartėson nė poezinė “Fletė testamenti” rivendosjen e tij menjėherė pas ndryshimit tė rrethanave tė cilat ai nė vargje i quan:

“Le tė thyhet ēdo pasqyrė qė ka ballsamosur

Ballin time mėrrolėn e ēastit plot mėllef

Se ja tek po zgjohet er’e re e dashurisė sė tokės...!





#5

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:40

- Pėr ku po niset ky feniks?

- Pėr nė Kosovėn martire e tė Pavarur ku prehen Adem Jasharajt...! Niset Prometheu t’ia hapė Kosovės kontestin e historisė nė Shekullin e ri...!





#6

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:41

3. KOMPLEKSI I SFIDAVE



Nė distancėn e shqyrtimeve pėr ardhmėrinė Jusuf Gėrvalla krahas shumė veēorive ngėrthen nė vedi kultin e pėrlindjes sė njeriut qė kthehet nė shėmbėlltyrė historike. Edhe si krijues, edhe si kėngėtar, edhe si udhėheqės, ai del dhe vendoset nė profilet e njerėzve qė kanė virtytet e afrimeve, tė unitetit! Pėr kėtė arsye, nėse ai me shkrimet e tij mbetet Promethe i simbolikės lirike, edhe nė definimin e zhvillimit tė ngjarjeve dhe etnipsikologjisė shqiptare ai ėshtė kompleksi i sfidave pėr shumė arsye.





#7

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:42

Nė planin e parė:


Kur ēėshtja shqiptare akoma ndodhej nė proceset e bllokimit nga shumė vendime cėnuese tė sistemit socialist, dhe zhvillohej ndjenja e njė varfėrimi shpirtėror pėr Tė, edhe ngritja e njė muri tė pėrhershėm tė ndarjes sė Shqipėrisė nga pjesa e saj mė e madhe ku jetonin shqiptarėt e okupuar nga regjimet ortodokse, ishte njė natyrėshmėri e domosdoshme e arsyetuar nga gjithė mekanizmat botėror, Jusuf Gėrvalla kishte parandjenjė se duhet tė dilej nga kėto vargonj! Kjo padrejtėsi e copėtimit tė Atdheut, Jusufin parasėgjithash si poet, e frymėzoi qė tė bėjė shestimet nėpėr vargjet e njė sipėrfaqjeje tė lavdisė por tė mbuluar me metaforėn dhe simbolin e lirisė. Pikėrisht, tashti konsiderata pėr tė, e ka pėrfėshirė ēdo dimension shqiptarė .

Nė realitetin e pėrditėshmėrisė sonė ka shumė paradokse nė botėkuptime! Tek ndjenja e administratorėve ligaqė dhe klanet politike, Jusuf Gėrvalla del Tėrėsi tokėsore ku bėhet zhvillimi shqiptar! Ai ėshtė kthyer nė njė ēėshtje parėsore pėr karakterin e tij militant e tė guximshėm qė hyri nė pėrballje me instancat e pushtuesve Jufederalist, por edhe me shumė forume ndėrkombėtare tė pėrgjumura, dhe bėri zgjimin, aq mė tepėr, theu kornizat e mendėsisė, nga heshtja qė kishte kapluar shqiptarėt, e veēmas Kosovėn!

Nga poezia “Fletė testamenti” qė vjen e ngulet si amanet i pėrherėshėm pėr brezat, Jusufi s’ka se si tė heshtet. Ai del komplet i rikthyer nė urragan - njeri , qė pasi ta gjejė apo ta marrė “ statusin pėr tė gjithė” kėrkon “Nė zgjimin tim tė heshtur tė mė ngurosin”! Poeti ėshtė i vetėdishėm se “zgjimin” e shqiptarėve shumė aparate perandorishė e kishin heshtur! Me njė fjalė e kanė mposhtur! Por Jusufi, edhepse parandjenjėn e “mposhtjes” e ka, sėrish kėrkon “tė mė ngurosin” e qė ajo ngurosje del si njė pėrlindje e pėrherėshme! Rishikimi i njė vazhdimsie pėr tė mbėrri deri aty ku do tė njiheshin tė gjithė, apo do tė pranoheshin vlerat e shqiptarit, e ka ndezur shpirtin e krijuesit! Nė gjoksin e tij troket frymėmarrja edhe ndjenja se: “ nė nisjen time nė fillimin tim tė ri”, pėrfėshi Dramėn e Madhe Shqiptare, e, krahas gjithė rindėrtimit tė tillė qė do tė ketė edhe padrejtėsi, shpėrthime e degjenerime tė karakterit tė robėrisė, shqiptari do tė arrijė kulmin e mirėkuptimit tek faktorėt e jashtėm!





#8

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:43

Nė planin e dytė :


Jusuf Gėrvalla, shndėrrohet nė udhėrrėfyes qė e pret ardhmėrinė e rėndė. Edhepse ėshtė i vetėdishėm se ēėshtja shqiptare ėshtė ēėshtja mė e goditur, prandaj ėshtė edhe mė e pėrēudnuara pėr t’u zgjidhur, ai e hap kontestin e njė Historie tė Re qė prej saj s’duhet hekur dorė. Vargu “ nė gjumė shekujsh me ndėrrime tė mė zgjojnė” kthehet si arsye ku pėrballen mirėsia me prapėsinė, e me kėtė rast ndeshet poeti me “gjuhėn e vjetėr tė kafshės sė zezė”. I vetėdishėm se nė kėtė rrugė do tė pėsojė, sepse edhe shumė vėllezėr tė kėsaj ideje nė frontin e pėrballjeve, apo nė distancat e qėndresės kishin pėrjetuar dėmtimet tragjike, pėr atė se “Kafsha e zezė” kaurroshkinia sėrbosllave nuk do, as nuk e pranon variantėn tjetėr , pos nėnshtrimit! Jusuf Gėrvalla nė sėndėrtimin e nismave e ka tė qartė se do tė ndeshet me tė papajtueshmen, me anticivilizimin, me antinjerinė, me pushtetmbajtėsit, dhe me manovelat e tyre shqiptarė! Megjithatė, pėr nga drejtimet e kaheve ai e ka arsyen ta kėrkojė nė trollin e vet gjithė atė qė i takon njė situate vendimtare, qė nė analet e jetės kthehet nė kulm pėrcaktues :

“Vermėni atje tek do tė tregojė guri pėr udhėn”!

Kjo parelele e ka tendencėn e njė zhvillimi nė hapėsirėn jetėsore tė popullit shqiptar. Ashtu siē deshėn t’ia rrumbullaksojnė lumturinė e cėnuar nga ferri i dhunshėm i “kafshės sė zezė” dhe me tė ta bėjnė legjitime edhe varfėrinė edhe nėnshtrimin, pėr tė vendosur pėrbashkėsinė e jetės dhe mirėqenies ata qė pak apo aspak nuk i njohin shqiptarėt, ose, tė vendosin ata qė pak ose aspak nuk i duan shqiptarėt! Prandaj Jusufi i vetėdishėm pėr kėtė ngritet nė poezinė “Fletė testamenti” dhe bėhet rrėfyes “ guri pėr udhėn” , e qė shpie “ deri te shtėpia ime bėrė me dru e kashtė”!





#9

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:44

Nė planin e tretė:


Universalja si buronjė ekspresive krijon fenomenin e tėrėsisė qė idenė e sėndėrton nė ēėshtje! Tė kėtillė kanė qenė pak, apo, tė tillė, rrallė ka pasur nė botėn e historisė krijuese! Nė botėn e revolucionit! Jusuf Gėrvalla ėshtė veēoria unikate qė ka ndezur mekanizmat e Lėvizjes Kombėtare dhe sot ėshtė bėrė integruesi mė i madh i karakterit sfidues. Ai e paralajmėron shpalljen e sfidės sė tij me vargun :

“Ja tek po zgjohem er’ e re e dashurisė sė tokės”! pėr Vetvendosjen Shqiptare !

Sido qė tė shkruhet, varėsisht prej disponimeve, prej rrethanave apo prej klimave tė interesave, vetėm njė pėrfundim del pėr Jusuf Gėrvallėn. Ai e paralajmėron nivelin e kthesės apo tė mbijetimit tė tij, e , qė nė zgjidhjen universal, ėshtė pėrmasė e pranimit, karshi tėrbimit tė sunduesve ballkanikė, se shqiptari i ka vlerat, dhe meriton tė jetė “ er’ e re e dashurisė sė tokės”! Edhepse nė shpėrbėrjen e saj u organizuan dhe ndikuan shumė pėrqėndrime partikulare, tėrėsia e lidhjes prapavajtėse pėr njė identifikim dhe unifikim tė plotė ėshtė njė e drejtė e patjetėrsuar. Prandaj nuk ka se si tė mohoet ēėshtja e shqiptarit, por, nga ana tjetėr as tė lejohet krimi hstorik i natyrės sė vazhdimėsisė sė zhvillimeve pėr tė mbetur tė copėtuar e tė nėnshtruar. Ēėshtja e tillė nuk do tė mbesė sa pėr t’u ngushėlluar me trajtimet e pėrmbajtjeve tė sakatuara e, qė jepet si peshė apo si rrjedhim i kohės. Ajo, nė trajtimin e tillė do tė bėhet epoka e shfaqjes sė njė profili tė pėrballjeve pėr tė pėrmbushur kushtet e trajtimit tė drejtė! Pėr ēdo vendosje tė njėanėshme, apo periferike, ndėrgjegjeja e poetit nuk pajtohet, prandaj ai del edhe nė vargje kundėr “dimrit tė madh tė dashurisė sime”!

Jusufi ka njė besim tė madh nė pėrmbajtje tė domethėnies sė mbijetimit! Ai e thekson se do tė mposhtet ēdo ngjyrė interesash, identifikimi i tė cilave, bėhet pėrmes vargut “se do mė vini pėrsėri ju pas”! Ai e parandjeu se partikularizmi pėr zgjidhjen shqiptare do tė kthejė artikulimet e kėrkesės nė shumė pikėqėndrime. Kjo natyrė e shprishjes varėsisht prej rrethanave ia mundėsoi poetit shpalljen e gjenisė dhe ai nė mos plotėsisht , ia qėlloi jetėsimit tė tillė partikularė e provincial, qė pėrhirė tė shpėrthimeve egoiste dhe orekseve tė bajraktarizmit pranuan ecjen nėpėr procesin e shthurrjes.





#10

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:45

Nė planin universal:


Jusuf Gėrvalla karakteri i afrimeve dhe unitetit bindshėm himnizon nxitjen pėr kualitetin militant dhe pėrmes :

“rrjedhės sė qetė tė fatit qė pret

shigjetė e mėrisė le tė bjerė mbi dhe”.

Me kėtė shpalim tė kėsaj veēorie, ku nė rrjedhėn pėrfundimtare tė fitores, krahas gjithė dhembjeve, plagėve , shkatėrrimit, djegieve e shkrumit, shqiptari do tė ngadhnjejė nė tokėn Arbėrore tė anaksuar nga “ kafsha e zezė” sėrbosllave, qė nė shpalimin e kujtimeve historike tė mbesė kaptinė :

“ nė shkretėtirėn e moskuptimit le tė fiket

kurrė tė mos vijnė kur unė nuk i pres”...



Kėrēovė, 24. 11. 2007





#11

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:46

Jusuf Gėrvalla poet shqiptar dhe atėdhetar i shquar, lindi mė 1 tetor 1945 nė Dubovik, rrethi i Deēanit, nga njė familje bujare. Vritet mizorisht mė 17 janar 1982) nė Untergrupenbah (Gjermani).

Shembulli i tij mbeti i gjallė nder intelektualė tė kohės moderne, si shkrimtarė dhe atėdhetarė i shquar pėre liri deri nė vdekje.

Jeta e Jusuf Gėrvallės ka qenė e vėshtirė, vdekja e tij ka qenė tragjike. Pėr kėtė ėshtė thėnė e shkruar shumė dhe do tė thuhet e do tė shkruhet shumė. Por, edhe shkrimtari J. Gėrvalla pėsoi vėshtirėsira tė mėdha. Pėr poetin, prozatorin dhe dramaturgun Gėrvalla ėshtė thėnė e shkruar relativisht pak. Vepra e tij letrare nuk ėshtė tepėr e njohur, me gjithė botimin shembėllor qė ia bėri J. Gėrvallės mė 1992 Sabri Hamiti (Jusuf Gėrvalla: Vepra letrare. "Ora", Prishtinė, 1992). Opinioni e respekton dhe adhuron dėshmorin e kombit, simbolin e luftės pėr liri, shembullin e kurajės prej qytetari dhe intelektuali, ndėrsa duket se e harron shkrimtarin e rėndėsishėm qė ishte dhe mbetet. Roli i tij prej simboli tė qėndresės e hijesuaka faktin se ishte poet i dorės sė parė.

Nė letėrsi, ai nuk i takonte qarkut tė "lapidaristėve" tė poezisė fjalėpakė qė e shoshiste tė tashmen me shkrimin simbolplotė alegorik nė petkun e arkaikes mbikohore e nė frymėn e visarit tė traditave tė lashta gojore.





#12

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:47

Zėri i tij poetik ishte zė mė vete, mjaft origjinal, personal dhe individual. Poezia e tij na flet drejtpėrsėdrejti, ngrohtė, zbutė, thellėsisht njerėzor e me njė sensibilitet tė stėrholluar. Nė dy pėrmbledhjet e tij tė para - "Fluturojnė e bien" (1975) dhe "Kanjushė e verdhė" (1978) - poezia e tij merrej kryesisht me vatrėn e poetit tek janė mjaft kuptimplotė titujt e cikleve "Shtėpia nė kornizė" dhe "Skena nga jeta e fshatit". Poezia e tij e pėrmallshme e kėndon dashurinė, e kujton dhimbshėm (dhe pa idilė ruraliste) vendlindjen dhe na e rrėfen porosinė e saj qendrore, kėrkimin e poetit pėr "pak frymė njeriu e pak dritė qiriri". Me kohė, duke u bėrė gjithnjė e mė shumė refleksiv poeti kaloi gjithnjė e mė shumė te njė qark mė i gjerė tematik dhe te tė folurit poetik me bukuri e begati tė rrallė metaforike e figurative. Kėshtu, poezia e tij e pėrmallshme e vendlindjes gjithnjė e mė shumė bėhet edhe universale. Nė vėllimin e tretė poetik, "Shenjat e shenjta" (1979), kemi tė bėjmė dhe me fjalė e elemente si "hije", "pluhur", "frikė", "terr", "ftohtė", "varr". Shkallėzohen vetmia dhe shqetėsimet e poetit qė flet shpesh edhe pėr fundin dhe vdekjen. Me njė thellėsi qė nuk hetohet nė lexim tė cekėt, na qet tabllo tejet tė qėlluara tė groteskės qė e quajmė "jeta". Thelbi kryekėput human i vargjeve, ligjėrimi lirik dhe substancial i poetit tė mallit, tė dashurisė, tė dhembjes, tė vetmisė e tė vdekjes e bėjnė Jusuf Gėrvallėn njė zė tė patjetėrsueshėm tė poezisė sė re shqipe.

Tabela e pėrmbajtjeve [fshih]
1 Tituj tė veprave
2 Mirėnjohjet
3 Shiko dhe kėtė
4 Lidhje tė jashtme





#13

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:48

Tituj tė veprave
Fluturojnė e bien (1975)
Kanjushė e verdhė (1978)
Shtėpia nė kornizė
Skena nga jeta e fshatit
Shenjat e shenjta (1979)
Jusuf Gėrvalla: Vepra Letrare,Ora - Prishtinė, 1992

[redaktoni] Mirėnjohjet
Medalja e Artė e Lidhjes sė Prizrenit
Manifestimi letrar Flaka e Janarit





#14

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:49

Atentati Gėrvalla
Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirė
• Find out more about navigating Wikipedia and finding information •Shko te: navigacion, kėrko
Atentati mbi vllėzrit Gėrvalla ka ndodhur mė 17 janar 1982 nė Untergrupenbah (Gjermani). Nga autoritet shtetrore gjermane ėshtė lajmėruar se vrasės tė panjohur kanė vrarė tre jugosllav dhe se ky ishte kulminacion i ri nė luftėn e fshehtė, nė tė cilėn agjentė tė sigurimit jugosllav dhe kundershtarė tė pushtetit luftojnė mes tyre. Pas kroatėve nė ekzil si duket qeveria e Beogradit u ka shpallur luftėn tė pėrgjakshme shqiptarėve nė ekzil qė vijnė nga Republika e Kosovės[1].

Atentati ka ndodhur pėrderisa drejtuesi i makinės (BMW 316 targa:HN CY 353) nxirrte makinen nga garazhda, duke drejtuar prapthi nė drejtim tė udhėkryeait. Nė motė me borė, diku nė 40 metrat e para makina ka ndaluar pasi qė nga njė vend ndėrtim nė anė tė djathtė tė makinės njė person nga njė distancė pre 3 metrave ka gjuajtur nė vetur. Krahasė kėsaj njė person tjetėr ka gjuajtur nė vetur dhe ju ka afruar asaj pėr tė vėrtuar se ja kanė arritur qėllimit.

Fqinjėt tė friksuar nga krismat i shohin dy pesona tė gjinis mashkullore duke ikur. Makina ka mbetur e ndezur pasi qė drejtuesit i kishte mbetur kėmba nė pedalen e gazit. Si pasojė e kėsaj makina ka vazhduar mė tutje tė ecėn deri sa pėrplaset me njė garazhdė. Gjatė kėsaj kohe drejtuesi ka vdekur, ndėrsa pas pėrplasjes ėshtė fikur motorri.





#15

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:50

Nė vendin e ngjarjes policia ka gjetur tė vdekur drejtuesin e makinės Bardhosh Gėrvallen, 31 vjeq, shtetas jugosllav i goditur nga 6 plumba, bashkėudhtarėt e tij Kadri Zekėn, i vrarė nga dy goditje me plumba nė trup dhe vėllaun e drejtuesit, Jusuf Gėrvallėn, 36 vjeq, gjihashtu i plagosur rėndė nga dy goditje ,me plumba.

Der Spiegel (25 janar 1982) pėr motivin e krimit shkruan identifikii i shpejt i vktimave e ka shqaruar edhe motivin dhe drejtimin politik tė tyre: "jugosllav nė ekzil qė i takonin kombėsis shqiptare nga provinca e Kosovės nė jug tė shtetit ballkanik, dhe qė tė tre veprimtar kundėr qeverisjes sė Beogradit" dhe vazhdon me tutje mbi autorėt e vrasje.

Tri viktimat u identifikuan shpejt dhe gjithashtu shpejt u dit edhe drejtimi i tyre politik: jugoslavė nė ekzil qė i takonin kombėsisė shqiptare nga provinca e Kosovės nė jug tė shtetit ballkanik, dhe qė tė tre veprimtarė kundėr qeverisė sė Beogradit. Edhe pėr autorėt e vrasjes pati shėnjime.

Nė vendin e ngjarjes Jusuf Gėrvalla, i cili mė vonė vdes, i kishte pėshpėritur policisė: "Ka qenė UDB-ja"- policia sekrete jugosllave (Sluzba Drzavne Bezbednosti).

Dymbėdhjetė herė ishte gjuajtur mbi tė tre burrat nga pistoletat tė - kalibri 7,65, dhjetė goditje kishin qėlluar zemrėn, mushkėritė dhe qafėn. Njė polic nė vendin e ngjarjes thotė: "E tėra dukej si pas njė ekzekutimi".

Ishte metodė qė pėrdoret nga shėrbimi sekret, siē thoshte snajperisti dhe instruktori i policisė nga Stuttgart-i Siegfried Hübner - duhet qėlluar me katėr plumba "tre pėr ta mbėrthyer vitimėn nėse ajo qėndron ende, pra pėr ta rrėzuar dhe pėr ta bėrė tė paaftė pėr kundėrvėnie, dhe pastaj rigjuajtja e katėrt e domosdoshme dhe vdekjepruese".

Koha dhe atentatit ishte kulminacion i grindjeve tė shėrbimit sekret jugosllav me kundėrshtarėt e regjimit nė botėn e jashtme nė kėto vite. Gjatė kėsaj kohe shtetasit jugosllavė nė ekzil i kanė sulmuar ambasadat, konsulatat dhe pėrfaqsuesit e qeverisė jugosllave. Reagimet kriminle dhe terroriste tė Beogradit nė kėto raste kanė qenė gjithnjė tė ngjajshme.





#16

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:55

DISA POEZI TĖ JUSUF GĖRVALLĖS



Fletė testamenti

Nė zgjimin tim tė heshtur tė mė ngurosin
nė flijimin tim tė begatshėm tė verės
nė nisjen time nė fillimin tim tė ri
nė gjumė shekujsh me ndėrrime tė mė zgjojnė
le tė mė puthė rrezja e qartė ngazėllyese
e druvarit tė fjetur nė rudinė
myshku le tė jetė gjithmonė i blertė mbi gurė
emėr tė mos ketė e shkronja le tė flasė
nė gjuhėn e vjetėr tė kafshės sė zezė
guaca e kėrminj le tė vijnė pėr dasmė
mbi rrasėn time
le tė shtrihen edhe ata si dy yje
ftohtė le tė bėjė verės e verės verė
e me njė pikė ujė verdhėsisė sė barit tim
le t'i mėshirohen
vėrmeni atje tek do tė tregojė guri pėr udhėn
deri te shtėpia ime bėrė me dru e kashtė

le tė thyhet ēdo pasqyrė qė ka ballsamosur
ballin tim e mėrrolėn e ēastit plot mllef
se ja tek po zgjohet er' e re e dashurisė sė tokės
se jam i parrezikshėm kaq i pafuqishėm
mumje pėrfytyrim qė krahasohet me rrahun
tek do tė mė vini pėrsėri ju pas
le tė mė lėnė tė fle qetė si pranė stufe
dimrit tė madh tė dashurisė sime
nuk do tė pėrpėlitem s'do tė rrotullohem
s'do tė shplohem natėn nuk do tė kollitem
me fjalėt e mia le tė mė mallkojnė
nė rrasėn time atė rrasė tė zezė tė ftohtė
nė duart qė i kam prekur le tė mė lėshojnė
rrjedhės tė qetė tė fatit qė pret
shigjet' e mėrisė le tė bjerė mbi dhe
nė shkretėtirėn e moskuptimit le tė fiket
kurrė tė mos vijnė kur unė nuk i pres
ata qė tėrė jetėn i prita, tė dashurit

ē'po flas kėshtu pash zotin?





#17

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:55

Flatrat e detit tė humbur

Qepallat e gjata, hijet e syve dhe lagėshtia
Lumi i bardhė, trup i thyer leckė
Ec e ec e kėmbėt mė sharrojnė nė lym
Jam larg tokės
E qielli im i lartė s'mė mban

Tė mos isha det i humbur, do tė kisha flatra





#18

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:56

Libri i shenjtė

Shpuzė e errėt matanė qelqeve qė avullojnė
mesnatės sė ngjyer me tėmbėlin e detit
nė oborr po fshihej njė hije dhe qerrja e drunjtė
kuajt sonte askund s'do tė marrin udhė
nė mur ndrit dhe pipėrrin kandili
e nė letėr mes dy vijash tė zeza si pėrherė
druri i vetmuar mė tutje ca hithėr
ia djegin kėmbėt fėmijės qė ėndėrron
drita e praruar gjerdan me guaca
hėn' e verdhė atje lart nė tavan - dhe teja
tok me djepin e vjetėr qė s'pėrkundet - e ha
nuk shihet atje rrėzė gardhi njė vogėlush
qė shiu i tetorit e qull ngadalė
nė vatėr u dogjėn urėt - s'ka mbetur mė prush
frika nga trupi im nė shtrat po mė fton

mbi tryezė ora e vogėl rrah e s'pushon.





#19

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:57

Pluhur e ngjyrė



Sytė e tu qiell ēerdhe e lumė i pakapėrcyeshėm
ndėrsa jam pėrgjumur pėrmbi tavolinė
im vėlla dhe fėmijėria ime pemėn e kanė vjelė
kanė korrur kallinj
ime ėmė ka zier ftonj
shelgjet kanė vajtuar
si poeti sentimental nė vjeshtė
- po asgjė s'ėshtė zverdhur.

Duart e tua pushim diēka si ujė zgjojnė
ndėrsa kam ecur shtegut rrėzė mali krejt vetėm
nė njėrin krah shkurre zogjsh
nė tjetrin gėshtenjat
dhe gjarpėrinj.
Im vėlla tė ka dashur tė ka marrė dhe tash nuk je
as ti as ai s'jeni dridhmė plot fletė
nga fluturimi yt tash vetėm ngjyrė
dhe pluhur ka mbet'.

Tash po vij
fėmijė qė buzėqesh mbi krahun e nėnės kur pret
para shitores qumėshtin - tash po vij i pikėlluar
nė shportėn time pemė e fletė
dhe shije gjumi.
Kur tė zgjohem do tė iki
tash po vij nė prehrin tėnd, mėmė
tokė e zezė e lapidar, bajame e verdhė.
Dashuri e paluar si arni nė arkė
oh s'mund ta them
as ta rrėmbej.
Tash po vij
por di se nė ngjyrėn e pelhurės vetėm pluhur
mbi buzėgazin tėnd tė shtrenjtė.





#20

Musafir

avatar
Vizitor

Posted prej 19th March 2008, 20:58

Nga memoaret e njė shėtitėsi

Kur u ktheva nėn pullazin tim mbuluar me kashtė
nėn qepallat e lodhjes e tė kohės botėn
e nė botė s'kish tjetėr pos shkėlqim ari e qelqi
mbi rrashta e penda tė larta zogj alumini
kish edhe uri edhe poetė edhe ujėvare nė botė
kish njerėz prej druri e kafshė tė buta kudo
kish edhe hieroglife dy fjalė dhe gjurmė qė s'fshihen
kish lumenj tė egėr e fosile tė lashta
mes muresh tė trasha fshesa dhe minj.





#21

Sponsored content


Posted





Mesazh (Faqja 1 e 2)

Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi